İndirim peşindeki alışverişçiler kuşaklara göre farklı kanallara yöneliyor

Kaspersky’nin 2026 indirim sezonu öncesinde yaptığı araştırma, farklı yaş gruplarının çevrim içi alışveriş kararlarını ve indirim bilgisine ulaşma yollarını ortaya koydu. Çalışmada Türkiye’nin de aralarında bulunduğu dünya genelinden 7.200 çevrim içi tüketici yer aldı.

Araştırmaya göre Z kuşağının yüzde 48’i indirim ve kampanyaları sosyal medya ve içerik üreticileri aracılığıyla keşfediyor. Baby Boomer kuşağında ise arama motorları yüzde 38, markaların web siteleri yüzde 39 oranında tercih ediliyor.

Türkiye genelinde tüketiciler indirimlerden en çok marka web siteleri ve mobil uygulamaları (yüzde 39), fiyat karşılaştırma siteleri (yüzde 38), çevrim içi pazaryeri reklamları (yüzde 36), arama motorları (yüzde 32), yakın çevrenin tavsiyeleri (yüzde 31) ve çevrim içi mağaza bildirimleri (yüzde 30) aracılığıyla haberdar oluyor. Katılımcıların yüzde 29’u sosyal medya ve içerik üreticilerini, yüzde 28’i e-postaları ve yüzde 28’i çevrim içi reklamları tercih ettiğini belirtiyor. Yapay zekâ destekli önerilerle özel tekliflerden haberdar olduğunu söyleyenlerin oranı yüzde 20.

Z ve Y kuşakları genel olarak sosyal medya ve içerik üreticilerinin önerilerine yöneliyor. Bu kanalı tercih edenlerin oranı tüm katılımcılarda yüzde 41, Z kuşağında yüzde 48, Y kuşağında yüzde 45. Z kuşağının diğer tercihleri arasında marka siteleri ve çevrim içi reklamlar (ikisi de yüzde 41) yer alıyor. Z kuşağının yüzde 19’u yapay zekâ önerilerinin, yüzde 20’si markaların mesajlaşma uygulamaları üzerinden kurduğu iletişimin satın alma kararında etkili olduğunu söylüyor.

Alışverişin eğlence deneyimine dönüşmesi, siber tehditlerin de aynı dijital kanallardan yayılmasına zemin hazırlıyor. 2026’da yaygınlaşan yöntemlerde dolandırıcılar, TikTok ve Instagram üzerinden var olmayan ürünleri satmak için yapay zekâ ve deepfake teknolojilerini kullanıyor. Yapay zekâyla üretilen karakterler, el yapımı ürünler ya da mucize etki vaat eden sağlık ürünlerini tanıtarak doğrudan ödemeye yönlendiriyor. Tüketiciler ise ya başka platformlarda çok daha ucuza satılan seri üretim bir ürünle karşılaşıyor ya da ödediği parayı kaybediyor.

Yapay zekâ ile hazırlanan ürün görselleri ve açıklamaları da bir risk oluşturuyor; teslim edilen ürün, satın almadan önceki görsel ve açıklamalardan belirgin biçimde farklı olabiliyor. TikTok Shop yanıltıcı yapay zekâ reklamlarını denetlediğini bildirse de tüketicilerin tekliflerin güvenilirliğini kendilerinin sorgulaması gerekiyor.

Kaspersky, sosyal ağlardaki cazip teklifler için şu önlemleri öneriyor: Satıcı profilini inceleyin; hesabın yeni açılmış olması ya da kullanıcı adının sık değiştirilmesi şüphe sebebidir. Yorumları kontrol edin; kapalıysa ya da yalnızca tekdüze bot ifadelerinden oluşuyorsa temkinli olun. Yapay zekâ izlerine dikkat edin; kıyafetlere karışan saç telleri ya da havada asılı gibi duran nesneler bu işaretlerdendir. İçeriğin yapay zekâ ürünü olması sahte olduğu anlamına gelmese de dikkat gerektirir. TikTok ve Instagram yapay zekâ içeriklerinin etiketlenmesini zorunlu tutuyor; etiketsiz paylaşılan şüpheli içerikler uyarı işaretidir. Ödemeleri her zaman platformun güvenli ödeme sistemleriyle yapın; Instagram Checkout, Facebook Pay ya da PayPal gibi üçüncü taraf sağlayıcılar, doğrudan havale ya da EFT’de bulunmayan bir koruma sağlar. Kaspersky Premium’un Çevrim İçi Ödeme Koruması da ek bir güvenlik katmanı sunuyor.

Arama motorları da her zaman güvenli değil. Araştırmaya göre 61 yaş ve üzeri Baby Boomer kuşağı geleneksel yöntemleri sürdürüyor: yüzde 38’i indirimlere arama sonuçlarıyla, yüzde 39’u doğrudan mağaza sitelerine girerek ulaşıyor. Aynı kuşak, indirimlere en az ilgi gösteren grup; katılımcıların yüzde 11’i özel teklifleri aramadığını belirtiyor.

Kampanya e-postaları Y, X ve Baby Boomer kuşaklarında yaklaşık yüzde 30 oranında önemli bir bilgi kaynağı olmayı sürdürürken, Z kuşağında bu oran yüzde 26’ya geriliyor. Tüm kuşaklarda yaklaşık yüzde 30 oranında tüketici indirimleri aile, arkadaş ve iş çevresinin tavsiyelerinden öğreniyor. Televizyon, radyo, basılı yayın ve açık hava reklamlarına ilgi ise yüzde 21 ve yüzde 17 düzeyinde. E-postalar, perakende siteleri ve çevrim içi pazaryerleri, tanıdık ve güvenilir olmaları nedeniyle siber suçluların da öncelikli hedefleri.

Kaspersky, bu kanallarda güvenli alışveriş için şu alışkanlıkları öneriyor: Gerçek olamayacak kadar cazip tekliflere karşı dikkatli olun. Ziyaretçiyi hemen karar vermeye zorlayan sitelerden ve iade ya da değişim kabul etmeyen satıcılardan uzak durun. URL’lerdeki küçük yazım hatalarını ve sıra dışı karakterleri kontrol edin. E-posta ya da mesajlaşma uygulamasındaki bağlantılardan gelen sitelere ekstra dikkatle girin; Kaspersky Premium’un güçlü anti-phishing bileşeni bu konuda koruma sağlar. Kaspersky Premium, 2025’te bağımsız test laboratuvarı AV-Comparatives’in Sahte Mağaza Tespiti testinde "Onaylı" sertifikası almaya hak kazandı. Çevrim içi alışverişlerde ayrı bir kart ya da sanal kart kullanın ve tüm kart hesaplarında işlem bildirimlerini açın. Kart bilgileri ve kimlik doğrulama verileri için Kaspersky Password Manager gibi şifreli bir kasa kullanın.

Kaspersky Tüketici İş Biriminden Sorumlu Başkan Yardımcısı Marina Titova, "Dijital eğilimlerin tüm yaş gruplarında çevrim içi satın alma alışkanlıklarını yeniden şekillendirdiğini görüyoruz" diyor. Titova, geleneksel kampanya kanallarının yerini internet teklifleri aldığını, sosyal medya ve yapay zekânın da arama motorları ve marka sitelerinin önüne geçmeye başladığını söylüyor. Genç kuşakların alışverişi eğlence olarak gördüğünü, ileri yaş gruplarının ise ihtiyaç duydukları ürünleri bulmak için alışveriş yaptığını belirten Titova, hiçbir yaş grubunun siber tehditlere karşı tamamen güvende olmadığını ekliyor. Titova’ya göre bu tehditler, gelişmiş yapay zekâ dolandırıcılığı ya da kimlik avı amaçlı bir e-postayla da karşımıza çıkabiliyor. Kaspersky, tüketicilerin hangi kanalı tercih ederse etsin farklı dolandırıcılık senaryolarına karşı çok katmanlı koruma sağlamayı ve herkes için güvenli bir çevrim içi alışveriş deneyimi sunmayı hedeflediğini açıklıyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı