Kısaca
- Prematüre bebeklerin bakımında ses, ışık ve ten tene temas gelişim üzerinde belirleyici rol oynuyor.
- Kanguru bakımının kalp hızı, solunum ve davranışsal durum üzerinde düzenleyici etkileri gözleniyor.
- Uzmanlar, kanguru bakımının mümkün olduğunca erken başlatılmasını ve taburculuk sonrası izlemin sürdürülmesini öneriyor.
Medicana Sağlık Grubu Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uzm. Dr. İnan Can Buran, Dünya Prematüre Günü’ne özel açıklamalarda bulunarak prematüre bebeklerin bakımında çevresel koşulların ve anne-bebek temasının önemine dikkat çekti.
Vaktinden önce doğan bebekler, yoğun bakım ünitelerinde hassas bir takip sürecinden geçiyor. Bu süreçte çevresel koşulların düzenlenmesi, bebeğin nörolojik gelişimi açısından büyük önem taşıyor.
Medicana International İzmir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. İnan Can Buran, prematüre doğan bebeklerin beyin gelişiminde kritik bir dönemi anne karnı yerine dış dünyanın değişken uyaranlarıyla geçirdiğini belirtti. Buran’a göre miyelinizasyon ve serebellar büyüme gibi süreçler bu dönemde şekilleniyor.
Buran, prematüre doğumla birlikte bebeğin intrauterin ortamın koruyucu yapısından ayrıldığını ve gelişim süreçlerini dış uyaranların daha belirgin olduğu bir ortamda sürdürmek zorunda kaldığını söyledi. Ten tene temasın ve bakım verenle düzenli etkileşimin azalmasının fizyolojik düzenlenme, emzirme ve karşılıklı duyusal etkileşim fırsatlarını sınırlayabileceğini ifade etti.
Ses ve ışık biyolojik ritmi etkiliyor
Prematüre bebeklerin biyolojik ritmi üzerinde ses ve ışığın belirleyici bir etkisi bulunuyor. Buran, ani alarm sesleri, yüksek sesli konuşmalar ve tekrarlayan gürültülerin kalp hızı, solunum ve oksijen satürasyonu üzerinde doğrudan değişikliklere yol açabildiğini belirtti.
Görsel sistemi henüz olgunlaşmamış bebeklerde uygunsuz parlaklığın ve gece-gündüz döngüsünün korunamamasının uyku bütünlüğünü ve sirkadiyen ritim gelişimini olumsuz etkileyebileceğini aktaran Buran, "Gelişim için ışığın tamamen ortadan kaldırılması değil, bebeğin yaşına ve klinik durumuna uygun olarak düzenlenmesi hedeflenmelidir" dedi.
Aspirasyon ve damar yolu girişimleri gibi ağrılı ve tekrarlayan işlemlerin otonomik stres yanıtına neden olabildiğini vurgulayan Buran, "Bakım işlemlerinin kümelenmesi ve bebeğin davranışsal ipuçlarına göre planlanması, gereksiz uyarılmayı önemli ölçüde azaltabilir" ifadelerini kullandı.
Kanguru bakımı bebeği sakinleştiriyor
Buran, anne ile bebek arasındaki fiziksel ayrılığın ten tene temas ve düzenli iletişimi sınırlayarak emzirme fırsatlarını kısıtladığını dile getirdi. Kanguru bakımıyla bebeğin kalp hızı, solunumu ve davranışsal durumunun daha istikrarlı hale gelebileceğini söyledi.
Temasın sakinleştirici ve düzenleyici etkilerinin bilimsel olarak da gözlemlendiğini ifade eden Buran, sinir sisteminin sakinleşme mekanizmasında rol oynamasıyla kalp ve diğer organların düzenlenmesinin desteklenebileceğini belirtti. Bazı çalışmalarda ten tene temasın daha düşük stres hormonu yanıtıyla ilişkilendirildiği, bağlanma hormonu oksitosin düzeylerinde de artış görülebildiği aktarıldı.
Buran, bebeğin vücut ısısını korumasının gelişim açısından kritik olduğunu vurguladı. Isı dengesinin sağlanmasının ve daha düzenli bir uyku ile davranış halinin, bebeğin enerjisini dış etkenlerle mücadele yerine büyüme ve gelişim için kullanmasına yardımcı olabileceğini söyledi.
Erken başlatma ve izlem önemli
Kanguru bakımının sağkalım ve kısa vadeli fizyolojik yararlarının güçlü bilimsel kanıtlarla desteklendiğini; epigenetik değişiklikler ve beyinler arası senkronizasyon gibi uzun dönem etkilerinin ise aktif araştırma konusu olduğunu hatırlatan Buran, klinik uygulamalarda bu ayrımın gözetilmesi gerektiğini söyledi.
Buran, anne ve babanın bakım ekibinin aktif bir parçası haline getirilmesi ve Dünya Sağlık Örgütü önerileri doğrultusunda kanguru bakımının klinik duruma uygun şekilde mümkün olduğunca erken başlatılması gerektiğini belirtti. Taburculuk sonrasında nörogelişimsel izlemin sürdürülmesi, gerektiğinde fizyoterapi, dil-konuşma terapisi ve erken gelişimsel müdahalelere yönlendirme yapılmasının büyük önem taşıdığını ifade etti.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı